Dönem : 21                                                                       Yasama Yılı : 3

              T.B.M.M.                                                (S. Sayısı : 683)

Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu Tasarısı ile İstanbul Milletvekili Tansu Çiller ve 3 Arkadaşının, Kamu Görevlileri Sendikaları Kanun Teklifi ve Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler ve Plan ve Bütçe Komisyonları Raporları (1/418, 2/87)
                                
Not : Tasarı Başkanlıkça Adalet, Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler ve Plan ve Bütçe Komisyonlarına havale edilmiştir.

                            T.C.
                      Başbakanlık
              Kanunlar ve Kararlar                                                                                      22.6.1999
                  Genel Müdürlüğü
     Sayı : B.02.0.KKG/196-342/2695

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Önceki yasama döneminde hazırlanıp Başkanlığınıza sunulan ve İçtüzüğün 77 nci maddesi uyarınca hükümsüz sayılan ilişik listede adları belirtilen kanun tasarılarının yenilenmesi Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştür.
Gereğini arz ederim.
                                                                                                             Bülent Ecevit
                                                                                                                      Başbakan
.

                                
1/702 Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu Tasarısı

                            T.C.
                      Başbakanlık
              Kanunlar ve Kararlar                                                                                       6.1.1998
                  Genel Müdürlüğü
       Sayı : B.02.0.KKG/101-702/51

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulunca 17.12.1997 tarihinde kararlaştırılan “Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.
Gereğini arz ederim.
                                                                                                               Mesut Yılmaz
                                                                                                                 Başbakan
GENEL GEREKÇE
Demokratik ve sosyal bir hukuk devleti olmanın en önemli göstergelerinden birisini örgütlenme özgürlüğü oluşturmakta olup temel insan haklarından sayılan bu özgürlüğün sendikal hak olarak tüm çalışanlara ayrımsız bir şekilde tanınması gerekmektedir. Ancak, günümüzde çalışan kesimler arasında işçiler bu hakka sahip oldukları halde,
Kamu görevlileri bundan yoksundur.
1961 Anayasasının 46 ncı maddesi tüm çalışanlara sendika kurma ve bunlara üye olma özgürlüğünü tanımış; kamu hizmeti görevlilerinin bu alandaki haklarının kanunla düzenlenmesini öngörmüştür. Buna paralel olarak 1965 yılında kabul edilen Mülga 624 sayılı Devlet Personeli Sendikaları Kanunu ile ülkemizde kamu görevlilerinin ilk kez sendikalaşması gerçekleşmiştir. Ancak, oldukça sınırlayıcı ve yasaklayıcı hükümler de içermesine karşın bu kanun, 12 Mart 1971 Muhtırası’nın ardından Anayasayı değiştiren 20 Eylül 1971 tarih ve 1488 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılarak kamu görevlilerinin sendikalaşması yasaklanmıştır.
Geçtiğimiz on yıl içinde ülkemiz tarafından kabul edilen bir çok uluslararası sözleşmede sendikal hakların işçilerin yanı sıra kamu görevlilerine de tanınması nedeniyle kamu görevlileri uluslararası metinlere dayanarak sendikal çatı altında örgütlenmeye başlamışlardır.
Ayrıca ülkemiz, sendikal hakların uluslararası kaynaklarını oluşturan;
– İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,
– İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Avrupa Sözleşmesi’nin 11 inci maddesi,
– Avrupa Sosyal Şartı’nın Girişi ile 1 inci Bölümü,
– Üyesi bulunduğumuz Uluslararası Çalışma Örgütü Anayasası’nın Giriş Bölümü,
– Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin 87 sayılı,
– Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunması ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 sayılı,
– Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkının Korunmasına İlişkin 98 sayılı,
Sözleşmeleri onaylamış bulunmaktadır.
Böylece ülkemiz, kamu görevlileri de dahil tüm çalışanlara sendikalaşma hakkını tanımayı esasen üstlenmiş durumdadır.
Son yıllardaki bu fiili gelişmeye paralel olarak, çeşitli Başbakanlık genelgeleri ile kamu personeli sendikalarının örgütlenmelerine izin verilmiştir.
Son olarak, 23.7.1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanunla Anayasanın 53 üncü maddesinde değişiklik yapılarak işçiler dışında kalan kamu çalışanlarına örgütlenme ve toplu görüşme hakkı tanınmış ve buna ilişkin usullerin kanunla düzenlenmesi öngürülmüştür.
Anayasada belirtilen sınırlar çerçevesinde kamu görevlilerinin sendikal haklarının düzenlenmesi amacıyla hazırlanan bu Kanun tasarısı ile uluslararası sözleşmelerde yer alan “Örgütlenme Özgürlüğü”nün ulusal düzeyde yasallaştırılması, kamu görevlilerinin sendikal haklarını özgürce kullanabilmeleri, çalışma koşullarının iyileştirilmesi, hizmet verimliliğinin artırılması, sendika içi demokrasinin gerçekleştirilmesi ve yönetime katılımın sağlanması hedeflenmiştir.
Kanunda kamu görevlilerinin çalışma koşullarının toplu görüşmelerle belirlenmesi, görüşmeler sonucu imzalanan mutabakat metninin uygulanması konuları düzenlenmiştir.
Kanun hükümleri düzenlenirken de aşağıdaki ilkeler esas alınmıştır.
1. Sendikaların kuruluşu, örgütlenmesi ve faaliyetleri ile ilgili hususlarda Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 87 ve 151 sayılı Sözleşmelerinde belirtilen ilkeler ulusal mevzuata uyarlanmıştır.
2. 2821 sayılı Sendikalar Kanunu kapsamı dışında kalan memur ve sözleşmeli personel başta olmak üzere diğer tüm kamu görevlilerinin geniş biçimde bu Kanundan yararlanması amaçlanmıştır.
Kendi özel kanun ve uygulaması ile çok farklı bir statüye sahip olan Türk Silahlı Kuvvetleri, Millî İstihbarat Teşkilatı ve Emniyet Teşkilatı mensupları hâkim ve savcılar ile işveren vekili durumundaki üst düzey kamu yöneticileri kanun kapsamı dışında tutulmuşlardır.
3. Sendikaların güçlü yapılanmalarına olanak sağlanması amacıyla hizmet kolu esasına göre örgütlenmeleri öngörülmüş, meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamayacağı belirtilmiştir. Sendikaların kurulabilecekleri hizmet kolları belirlenirken, kamu hizmetlerinin görüldüğü başlıca hizmet kolları ve kamu görevlilerinin yoğunluğu dikkate alınmıştır.
4. Yönetimin karışmasına imkân vermeyecek ve aynı zamanda sendika içi demokrasiyi geliştirecek bir düzenleme gerçekleştirilerek; sendika ve konfederasyonların oluşum, yönetim, faaliyet ve feshini kapsayan işlemler en geniş biçimde kendi isteklerine bırakılmıştır.
5. Sendikalara üye olma ve üyelikten çekilmede noterlik kaydı aranmamış, yetkili konfederasyonların belirlenmesine ilişkin işlemlerin bilgisayarla sağlıklı bir şekilde yapılması esas alınarak işlemler basit tutulmuştur.
6. Örgütlenme hakkının korunması, sendikal özgürlüğün kısıtlanmaması ve her türlü ayrımcılığa karşı yeterli korumanın sağlanması amacıyla sendika üye ve yöneticilerine güvenceler getirilmiştir.
7. Sendika ve konfederasyonların uluslararası kamu görevlileri kuruluşlarına üye olmaları ve bu kuruluşlarla karşılıklı ilişkilerin geliştirilmesi için yapılması gereken işlemler en aza indirilmiştir.
8. Yönetime katılmayı sağlamak; bunun sonucu olarak da toplumsal ve idarî yapılanmalar arasında uzlaşma alanları oluşturmak amacıyla kamu işvereni ile sendika ve konfederasyon temsilcilerinin eşit sayıda katıldığı bir Yüksek Yönetsel Kurul ile Kurum Yönetsel Kurullarının oluşumu öngörülmüştür.
9. Kamu görevlilerinin sendikal haklarını kullanmalarının bir aracı olarak, Anayasa gereği toplu görüşme hakkı düzenlenmiştir.
Başbakanın görevlendireceği bir Devlet Bakanının başkanlığında kamu görevlilerinin işvereni olan devletin soyut varlığının, ilgili kurum yetkililerinden oluşan bir “kamu işveren kurulu” ile temsil edilmesi; toplu görüşmenin bu kurul ile yetkili konfederasyonun eşit sayıda üyesi arasında yapılması esası benimsenmiştir.
10. Toplu görüşme sonucunda anlaşmaya varılması halinde bir mutabakat metninin imzalanması ve bunun Bakanlar Kuruluna sunulması, anlaşmaya varılamaması halinde ise Yüksek Hakem Kurulu Başkanının başkanlığında, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenecek öğretim üyelerinden oluşacak Uzlaştırma Kurulu devreye sokularak barışçı çözüm yollarına yer verilmesi öngörülmüştür.